W ramach cyklu „Spotkania z historią” odbyło się kolejne wydarzenie poświęcone kulturze Łemków – jednej z najbardziej charakterystycznych grup etnicznych dawnej południowo-wschodniej Polski. Uczestnicy przenieśli się w świat tradycji, obrzędów i codziennego życia tej społeczności górskiej.
Prowadząca przybliżyła krótką historię Łemków – Rusinów zamieszkujących niegdyś tereny Beskidu Niskiego, Bieszczad i Sądecczyzny. Przedstawiła ich pochodzenie, specyfikę języka łemkowskiego oraz dramatyczne losy XX wieku, w tym przymusowe wysiedlenia w ramach akcji „Wisła” w 1947 roku, które doprowadziły do rozproszenia społeczności i poważnego zagrożenia dla ciągłości tradycji.
Największe emocje wzbudziła jednak część poświęcona kulturze materialnej. Uczestnicy mieli niepowtarzalną okazję obejrzeć z bliska oryginalne, ponad 100-letnie łemkowskie stroje kobiece:
- misternie haftowane gorsety (lajbiki) – często czarne aksamitne lub z ciemnego sukna, zdobione srebrnym siutaziem, cekinami, tasiemkami i kwiatowymi motywami,
- barwne, malowane lub drukowane spódnice,
- zapaski – szerokie, sfałdowane płachty materiału (często białe na północy regionu, zdobione haftem roślinnym),
- bogato dekorowane czepki i chusty – charakterystyczne dla mężatek.
Nie zabrakło też archiwalnych fotografii łemkowskich rodzin z przełomu XIX i XX wieku, ukazujących codzienne i odświętne życie w beskidzkich wsiach.
Najbardziej wzruszającym momentem spotkania były osobiste wspomnienia jednej z seniorek – Łemkini, która opowiedziała o przedwojennym życiu, tradycjach rodzinnych i trudnych powojennych doświadczeniach. Jej relacja nadała wydarzeniu głęboki, refleksyjny wymiar.
Spotkanie stało się nie tylko lekcją historii, ale przede wszystkim pięknym przypomnieniem, jak ważne jest pielęgnowanie i przekazywanie dziedzictwa kulturowego kolejnym pokoleniom – zwłaszcza w obliczu tak dramatycznych zakrętów losu, jakie przeszła społeczność łemkowska.
Cykl „Spotkania z historią” raz jeszcze pokazał, że pamięć o mniejszościach etnicznych nie jest tylko obowiązkiem – to szansa na bogatsze zrozumienie własnej tożsamościm pokoleniom
